Sociale innovator

De week van... Barbara Raes

Voor Barbara Raes staat het begin van het nieuwe jaar in het teken van haar eigen onderneming, BEYOND THE SPOKEN. In deze werkplaats creëert ze nieuwe rituelen voor niet-erkend verlies. Ze maakt er rituelen voor ‘vervel’-of overgangsmomenten’ waar in onze samenleving nog niets voor bestaat en richt zich daarbij op mensen die zich niet tot één welbepaalde godsdienst of levensbeschouwing verhouden. Barbara werkt bij KASK (School of arts Ghent) ook mee aan het project OPEN EINDE, een multidisciplinair onderzoek naar nieuwe fysieke en mentale ruimte voor afscheidsrituelen in de hedendaagse samenleving. We mochten meelezen in haar dagboek van de eerste werkweek van 2016.


Maandag 

Een nieuw jaar begint met beloftes maken aan jezelf. Beloftes die we ook wel ‘uitdagingen’ noemen en waar we dan ‘trots’ over willen zijn. Maar evengoed beloftes die we snel weer kunnen breken of evalueren als ‘anders dan we hadden gedacht’. Ik hou er wel van om zo na het vieren van het keren van de zon en met nog een beetje melancholie in het lijf opnieuw aan de slag te gaan.

Het was een woelig jaar, dat voorbije jaar. De opstart van BEYOND THE SPOKEN als werkplaats voor niet-erkend verlies, zette haar eerste voorzichtige stapjes. Sinds 1 januari bestaat het officieel als mijn eigen ‘éénvrouwszaak’. Voor mensen die zich niet tot één welbepaalde godsdienst of levensbeschouwing verhouden, biedt BEYOND THE SPOKEN, vanuit een artistieke invalshoek, unieke en op maat gemaakte rituelen die zingeving bieden bij de grote en kleine overgangsmomenten in het leven. Wie graag wil vieren of bewust met afscheid of overgang wil bezig zijn, kan bij mij terecht.

De opstart van een eigen zaak gaat meteen gepaard met een eerste mailtje van de boekhouder. Een nieuwe taal voor mij, die taal van de boekhouder. Ik huppel blij naar de bank om een zakenrekening te openen en vraag aan de bediende of die op naam van BEYOND THE SPOKEN mag staan. Ze knikt maar vraagt helaas ook: “wat is dat, een werkplaats voor niet-erkend verlies?”. Ik besef dat ik nog steeds veel tijd nodig heb om mijn project uit te leggen en dat ik nog geen echte titel heb voor wat ik doe. En daar dient mijn eerste ‘uitdaging’ van het nieuwe jaar zich aan…

Dinsdag 

We kunnen maar in het nieuwe jaar stappen als er genoeg ruimte is. Het oude moet dus ook een beetje plaats maken. In New York hebben ze daar een speciale dag voor: 'Good Riddance Day'. Je kan op die dag alles versnipperen waar je vanaf wil, van een liefdesbrief tot een doktersrekening. En met je deelname kan je ook een iPad winnen. Serieus. Het lijkt zelfs niet meer op de Zuid-Amerikaanse traditie om poppen te vullen met slechte herinneringen om ze daarna op een stapel te verbranden. De slechte energie van het voorbije jaar verbranden, het blijft een mooi ritueel. Dat daarbij de hele familie een gele onderbroek draagt is een geestige, bijgelovige bijkomstigheid.

Ik krijg telefoon van Marieke De Munck, de initiatiefneemster van 'WildeMannen WoesteWijven', een kinderstadsfestival in Gent. Ze vraagt of ik iets met kinderen en rituelen wil doen. Dat wil ik graag, erg graag zelfs. Ik denk aan het maken van enorm grote mensenkoppen die we met de kinderen in processie door de stad zullen dragen. Een kop voor goede gedachten en een kop voor slechte gedachten. Daarin verzamelen we dan briefjes met gedachten en herinneringen die we op het eind van het festival verbranden met een groot vuurritueel. We plannen een vergadering met de organisatoren voor deze donderdag. Benieuwd.

Woensdag 

Na een dagje nieuwjaarswensen met de collega’s op het KASK kan ik eindelijk terug mijn kantoortje inkruipen. Het is een oud ziekenhuiskamertje met een specifieke geur en sfeer. Ik heb het me eigen gemaakt en het voelt goed er terug binnen te wandelen. Op die plek doe ik onderzoek naar de potentiële vernieuwing van afscheidsrituelen. OPEN EINDE, is de gevleugelde titel van dat onderzoeksproject. In deze fase van het onderzoek zijn we intensief bezig met interviews over de behoefte aan en de wenselijkheid van vernieuwing en verandering binnen de uitvaartsector. Erg diverse en boeiende gesprekken, maar ik voel toch veel verzet bij mezelf na de kerst om er opnieuw aan te beginnen. Mijn collega is nog in verlof en ik stort me op een hoop onaffe oneffenheden die op me liggen te wachten.

Donderdag 

Olivia, mijn zevenjarig meisje, is geveld door een buikgriep. Het wordt nog even een geregel want ik wil deze namiddag absoluut wel in die vergadering van 'WildeMannen WoesteWijven' geraken. Het lukt. Eerst thuis een moodboard voor mijn website maken en doorsturen naar de grafisch ontwerpster, daarna naar de dokter met de kleine muis, en dan brainstormen over kinderen en rituelen. Een dagje goed vol, want er volgen nog veel Skype-vergaderingen met theaterschool DasArts in Amsterdam. Eind deze maand start daar het programma dat ik voor de studenten heb samengesteld: 'Unfolding fields of interaction with health, life, loss and death'. Nu moet het allemaal heel snel gaan. Er is nog veel productiewerk, maar gelukkig hebben ze daar een sterk team. s’ Avonds voel ik dat ik op volle toeren heb gedraaid. De combinatie van zo’n diverse jobs en opdrachten is eigen aan het freelancebestaan, maar zorgt soms ook wel dat je hoofd ontploft van de verschillende soorten input en prikkels.

Vrijdag 

Yoga is mijn vrijdagse start. Het lichaam heeft die combinatie van de juiste spieren inspannen om de andere te kunnen ontspannen hard nodig. Ik wou dat ik er meer mee deed en ik beloof mezelf dat ik op yogaweekend mag in maart. Ik heb magische herinneringen aan het weekend vorig jaar.

Vandaag ben ik even van het werk weg gereden. Een vriendin van me zit thuis met een burn-out en heeft nood aan een babbel. Het is bij mij ondertussen twee jaar geleden maar ik herken me zo goed in wie het meemaakt. Ook al is het bij iedereen anders, het is toch goed ze doorheen het proces dat ik zelf heb meegemaakt heen te praten. Een burn-out is een reis in het niet-weten en dat kan eindeloos lijken als je er midden in zit. Wandelen is voor mij en haar de beste vorm om tot een goed gesprek te komen en inzichten te krijgen. Dat doen we. Het wordt een erg lange wandeling. s’ Avonds rep ik me naar de andere kant van het land voor een tentoonstelling over sjamanistische rituelen en textiel van over gans de wereld. Stof tot nadenken.

Zaterdag 

De tijd van rituelen voor de overgang van oud en nieuw is duidelijk nog niet voorbij. Vanavond is er kerstboomverbranding in Oostende. Het is een ritueel uit mijn kindertijd. Ik herinner me nog goed de dennengeur die uit die gigantische kerstboombrandstapel kwam gerookt. Ik staar in het vuur en moet denken aan ‘Zeepijn’, het prachtige boek van Charlotte Mutsaers, dat inhoudelijk bijeengeweven wordt door de combinatie van zee, dennenbomen en Kerstmis. Ik denk terug aan de tijd waarin ik het boek las en laat het vuur in mijn hart zijn werk doen. Ik kijk naar de voetjes van mijn kinderen, die net nog in de zee stonden, en nu verwarmd worden aan het vuur. Heel even spiegelen ze datgene waar ik nog zo hard terug naar kan verlangen.

Zondag 

Mijn zoon wordt drie. Het is alweer tijd voor feest. In de namiddag staat mijn hoofd niet stil. De eerste werkweek na het verlof zit erop en ik voel zoveel potentieel voor dit jaar. De zaadjes die ik met OPEN EINDE en BEYOND THE SPOKEN heb geplant, zouden in 2016 echt mogen groeien.

Een vriendin stuurt me per sms een late nieuwjaarswens: “Moge 2016 het jaar worden waarin de wereld verschil als rijkdom ziet”. Het is een mooie wens, eentje over de wereld en niet alleen over onszelf. Een beetje detox van dat voorbije jaar vol geweld en onrust. Mocht dat al kunnen… Ik sluit mijn ogen en wens het iedereen rondom me in stilte toe. Daarna is het tijd voor het aansnijden van de verjaardagstaart! Op zich ook een bijzonder ritueel. Leve Tobin!

 

Foto: Rasa Alksnyte. Meer weten over BEYOND THE SPOKEN? Mail Barbara op beyondthespoken@gmail.com